İlgi Odağında Kilo Kaybından Fazlası Var

GLP-1 reseptör agonistleri başlangıçta tip 2 diyabet tedavisinde geliştirilmiş, daha sonra uygun hasta grubunda obezite tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır. Ancak son dönemde bilim insanlarının dikkatini çeken konu, bu ilaçları kullanan bazı bireylerin alkol, sigara veya aşırı yeme gibi davranışlara yönelik isteklerinde azalma bildirmeleridir.

Yapılan gözlemler üzerine dünyanın farklı merkezlerinde yürütülen araştırmalarda, ilaçların yalnızca iştah mekanizmasını değil, beynin ödül ve motivasyon sistemlerini de etkileyip etkilemediği incelenmektedir.

Dopamin Törpüleniyor: Beyindeki Şartlanma Nasıl Kırılıyor?

GLP-1 reseptör agonistlerinin kan-beyin bariyerini geçerek doğrudan merkezi sinir sistemindeki motivasyon, dürtü kontrolü ve haz mekanizmalarıyla etkileşime girdiğini belirten Uzm. Dr. Sema Bayçın, mekanizmanın arka planını şu sözlerle aktardı:

"Normal şartlarda alkol, tütün ürünleri veya yüksek kalorili işlenmiş gıdaların tüketimi, beynin ödül merkezi olan Nucleus Accumbens bölgesinde ani ve yapay bir dopamin patlamasına yol açar. Bağımlılık döngüleri, zihnin bu ani dopamin yükselişini sürekli yeniden aramasıyla pekişir.

Klinik gözlemler ve nörobiyolojik çalışmalar, GLP-1 agonistlerinin bu maddelerin yarattığı yapay dopamin zirvelerini baskıladığını gösteriyor. Birey, eski bağımlılık davranışını sergilediğinde o tanıdık coşku ve rahatlama hissini alamıyor. Beyin, bu davranışı artık bir ödül olarak kodlamayı bıraktığında ise psikolojide şartlanmanın kırılması süreci başlıyor."

Bu süreçte "Food Noise" Kavramı Neden Konuşuluyor?

Son dönemde özellikle sosyal medyada en sık karşılaşılan kavramlardan biri de "food noise" olarak adlandırılan durumdur. Bu kavram, kişinin gün boyunca sürekli yemek düşünmesi, ne yiyeceğini planlaması veya yüksek kalorili besinlere yönelik yoğun zihinsel uğraş yaşaması şeklinde tanımlanmaktadır.

GLP-1 reseptör agonistlerinin bazı kişilerde bu sürekli zihinsel meşguliyeti azaltabileceğini değerlendirmektedir. Ancak bu etkinin kişiden kişiye değişebileceği ve henüz standart bir tedavi yaklaşımı olarak kabul edilmediği vurgulanmaktadır.

Araştırmalar Alkol ve Sigara Kullanımını da İnceliyor

Bilim dünyasında yalnızca yeme davranışı değil;

alkol kullanım bozukluğu,
nikotin bağımlılığı,
kumar oynama davranışı,
dürtüsel alışveriş gibi farklı alanlarda da GLP-1 reseptör agonistlerinin olası etkilerini değerlendiren çalışmalar yürütülmektedir.

İlk sonuçlar bazı bireylerde aşerme hissinin azalabileceğini düşündürse de, mevcut veriler bu ilaçların bağımlılık tedavisinde kullanılabileceğini söylemek için yeterli değildir.

Madalyonun Diğer Yüzü ve Psikolojik Riskler

Bu mekanizmanın dürtü kontrolünde büyük bir avantaj gibi görünmesine rağmen, psikiyatri dünyasının çok dikkatli yaklaşması gereken riskleri de beraberinde getirdiğini vurgulayan Uzm. Dr. Sema Bayçın, hastaları ve hekimleri şu konularda uyarıyor:

Anhedoni (Haz Alamama) Riski: İlaç, zararlı dürtülerin dopamin salınımını baskılarken, hayatın doğal ve sağlıklı hazlarını da (sosyalleşmek, hobiler, sanatsal aktiviteler) törpüleyebilir. Bu durum hastada kronik bir boşluk hissine yol açabilir.
Psikolojik Yas Süreci: Alkol veya aşırı yemek tüketimi, bireyler için genellikle yıllar içinde gelişmiş birer "psikolojik baş etme mekanizmasıdır." Stres anında sığınılan bu liman biyolojik bir müdahaleyle aniden ve hazırlıksız şekilde ortadan kalktığında, kişi duygu regülasyonunu sağlamakta zorlanabilir ve bir nevi adaptasyon yası yaşayabilir.

Duygu Durum Değişiklikleri: Ödül sisteminin bu denli güçlü bir şekilde baskılanması, kişinin bastırdığı köklü anksiyete ve depresif semptomlarla yüzleşmesine neden olabilir ve altta yatan psikiyatrik tabloları tetikleyebilir.

Dünya genelinde bu ilaçların bağımlılık mekanizmaları üzerindeki etkilerini inceleyen çok sayıda klinik araştırma yürütüldüğünü, ancak bu ilaçların henüz resmi olarak bir "bağımlılık tedavisi" endikasyonu ve onayı taşımadığının altını çizen Uzm. Dr. Sema Bayçın, sözlerini şöyle tamamladı:

"Kilo yönetimi sürecinde bu ilaçları kullanan veya kullanmayı planlayan hastaların, sadece fiziksel bir değişim yaşamadıklarını, beyinlerindeki kimyasal ödül merkezinin de yeniden programlandığını bilmeleri gerekir. Bu nedenle, biyolojik tedavi sürerken kişinin yeni yaşam tarzına uyum sağlayabilmesi, stresle sağlıklı baş etme yolları geliştirebilmesi ve olası duygu durum dalgalanmalarının önüne geçilebilmesi için sürecin Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) gibi etkin bir psikoterapi programıyla desteklenmesi önem taşımaktadır. Sürecin psikolojik yönden takibi ve destek terapileri uygun olacaktır."

HAVUZLAR

Yaz aylarında sıkça tercih edilen havuzlar, hijyen koşullarının yetersiz olması durumunda impetigo gibi bakteriyel enfeksiyonlar ve cilt ile gözleri etkileyebilen adenovirüs kaynaklı viral enfeksiyonların da bulaşmasına neden olabiliyor. Özellikle kalabalık olan havuzlarda fazla zaman geçirilmesi ve cildin uzun süre suyla temas etmesi bu tarz enfeksiyonların bulaşmasını kolaylaştırıyor. Diğer yandan klorlu suda uzun süre kalmak ciltte su kaybına bağlı olarak kuruluk, gerginlik ve tahrişe de yol açabiliyor.

Nasıl önlem almalı?

• Çok kalabalık ve hijyen koşullarının düşük olduğu havuzlarda yüzmeyin.
• Havuzda uzun süre kalmamaya özen gösterin.
• Havuzdan çıktıktan sonra zaman kaybetmeden duş almaya dikkat edin.

HAVUZ KENARLARI, ŞEZLONGLAR, DUŞAKABİNLER

Havuz kenarları ile duşakabin gibi ortak kullanım alanlarında terlik olmadan çıplak ayakla dolaşılması, şezlongların havlu serilmeden kullanılması cilt sağlığını tehdit edebiliyor. Bu hatalar, Human Papilloma Virüsü’ne (HPV) bağlı siğillerin ve molluskum kontagiozum başta olmak üzere viral enfeksiyonların bulaşmasına yol açabiliyor. Siğiller en sık ayak altı, gövde ve yüz gibi bölgelerde ortası siyah noktasal kanama odakları içeren kabarıklıklar şeklinde görünürken, molluskum ise ortası göbekli ve çukur, çevresi deriden daha kabarık şişlikler şeklinde kendini gösteriyor. Cilt bariyerinin bozulduğu durumlarda basit bir temas bile bu virüslerin bulaşmasını kolaylaştırıyor.

Nasıl önlem almalı?

• Havuz kenarı ve duşakabin gibi ortak alanlarda çıplak ayakla dolaşmayın.
• Terlik ve havlu gibi kişisel eşyaları ortak kullanmamaya dikkat edin.
• Şezlongları havlu sermeden kullanmayın.
• Deride çizik ve sıyrık gibi durumlarda virüsler daha kolay bulaşabileceğinden el ve ayak hijyenine özen gösterin.

KLİMALAR

Yaz aylarında serinlemek için sıkça kullandığımız klimalar ortamın nem oranını düşürerek cildin su kaybetmesine neden olabiliyor. Dermatoloji Uzmanı Dr. İlayda Uysal, bu durumun özellikle kuru ve hassas ciltlerde sorun oluşturabileceğini belirterek, “Uzun süre klimalı ortamlarda bulunmak cilt bariyerini zayıflatabilir ve bunun sonucunda ciltte hassasiyet artışı, gerginlik, kızarıklık, küçük çatlaklara bağlı irritasyonlar gelişebilir” uyarısında bulunuyor.

Nasıl önlem almalı?

• Gün içinde cilt bariyerini destekleyen nemlendirici kullanmayı alışkanlık edinin.
• Her gün 2–2,5 litre su içmeye özen gösterin
• Klimalı ortamlarda doğrudan hava akımına maruz kalmayın.
• Mümkünse ortamın nem dengesini korumak için aralıklı havalandırma sağlayın.

AŞIRI SICAK HAVA

Aşırı sıcak hava damarların genişlemesine, kılcal damarların belirginleşmesine ve rozasea hastalığında ataklara yol açabiliyor. Melazmaya (kahverengi cilt lekelerine) yatkın kişilerde güneşin ve zararlı ultraviyole ışınlarının yanı sıra aşırı sıcaklık da leke oluşumunu tetikleyebiliyor. Sıcak havanın etkisiyle ciltte oluşan su kaybı pul pul dökülme, kaşıntı ve hassasiyet gibi sorunlar oluşturabiliyor.

Nasıl önlem almalı?

• Özellikle rozasea sorununuz varsa cildinizi ani hava değişimlerinden koruyun. Aşırı sıcak ve aşırı soğuk ortamlarda bulunmamaya çalışın.
• Melazmaya yatkınsanız güneşten korunmak için şapka, gözlük ve düzenli güneş kremi kullanmayı ihmal etmeyin.

YOĞUN TER BİRİKİMİ

Yaz aylarında yoğun terleme malassezia furfur gibi mantar türlerinin çoğalmasına ve bunun sonucunda cilt lekeleri ile gözeneklerin tıkanmasına yol açabiliyor. Aşırı sıcaklara ek olarak yoğun güneş kremi kullanımı da terlemeyi artırarak komedon (siyah nokta) oluşumunu tetikleyebiliyor.

Nasıl önlem almalı?

• Cildinizi her akşam terden ve krem artıklarından arındırın.
• Çok yoğun terleme problemi yaşıyorsanız, mantar oluşumunu engellemek için antifungal (mantar önleyici) etki gösteren şampuanları haftada bir veya iki kez vücudunuz için kullanabilirsiniz.

PARFÜMLER

Yaz aylarında boyun, dekolte ve el bileklerimize sıktığımız parfümler güneş ışınlarıyla birleşince ciltte leke oluşumunu tetikleyebiliyor. Dermatoloji Uzmanı Dr. İlayda Uysal, “Özellikle narenciye, portakal ve limon gibi turunçgillerden zengin kokular güneş altında o bölgede lekelenmeye, damarlanma oluşumuna, bazen de ciddi alerjik reaksiyonlara neden olabilir” diye konuşuyor.

Nasıl önlem almalı?

• Leke oluşumunu ve alerjik reaksiyonları önlemek için parfümleri cildiniz yerine kıyafetlerinize sıkmayı alışkanlık edinin.

CEP TELEFONLARI

Günlük hayatın vazgeçilmez parçası haline gelen cep telefonları, yalnızca iletişimi değil cilt sağlığını da etkileyebiliyor. Telefon yüzeyinde biriken bakteri ve kirler, yaz aylarında artan terleme ve sıcaklıkla birleştiğinde ciltte yağ dengesinin bozulmasına neden olabiliyor. Dermatoloji Uzmanı Dr. İlayda Uysal, bu durumun ciltteki gözeneklerin tıkanmasını kolaylaştırarak özellikle yanak ve çene bölgesinde sivilce ile siyah nokta oluşumunu artırabileceğini belirtirken, “Telefon ekranlarından yayılan görünür ışığın da ultraviyole ışınlarıyla birlikte ciltte leke oluşumuna katkıda bulunabileceği düşünülmektedir” uyarısında bulunuyor.

Nasıl önlem almalı?

• Telefon ekranını düzenli olarak temizleyin ve mümkünse dezenfekte edin.
• Uzun görüşmelerde kulaklık veya hoparlör kullanarak telefonun yüzle temasını azaltın.
• Cildinizi temiz tutun, terledikten sonra yüzünüzü yıkayın ve hafif, gözenekleri tıkamayan ürünler kullanmaya özen gösterin.
• Demir oksit filtresi içeren ve mavi ışığa karşı da koruma sağlayan güneş kremlerini tercih etmeniz, cep telefonu ve bilgisayar ekranlarından yansıyan görünür ışığa karşı da koruma sağlayacaktır.

Hizmet Kalitesi ve Verimlilik Odak Noktası

Toplantı boyunca sağlık hizmetlerinin sunumunda etkinliğin artırılması, kamu kaynaklarının verimli kullanımı ve hasta-çalışan memnuniyetinin üst seviyeye taşınması gibi kritik başlıklar masaya yatırıldı.

Sağlık altyapısının güçlendirilmesi ve hizmet süreçlerinin iyileştirilmesi adına karşılıklı istişarelerde bulunulurken, önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan hedefler ve çözüm önerileri detaylıca değerlendirildi.

"Kararlılıkla Çalışmaya Devam Ediyoruz"

Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nden yapılan açıklamada, tüm sağlık tesisleriyle güçlü bir iş birliği içerisinde olunduğu vurgulandı. Müdürlük yetkilileri, vatandaşlara daha nitelikli, erişilebilir ve sürdürülebilir bir sağlık hizmeti sunmak adına çalışmaların kararlılıkla devam edeceğini ifade etti.

Yeni tarifeye göre ikinci basamak devlet hastanelerinde katılım payı 26 TL'den 50 TL'ye yükseltildi. Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri ile üçüncü basamak hastanelerde ise ücret 26 TL'den 90 TL'ye çıkarıldı.

Devlet ve vakıf üniversitelerinin diş hekimliği ile tıp fakültesi hastanelerinde katılım payı 90 TL olurken, vakıf üniversitelerinin tıp fakültesi hastanelerinde bu tutar 100 TL olarak belirlendi. Özel sağlık kuruluşlarında ise katılım payı 60 TL'den 100 TL'ye yükseldi.

Yeni düzenlemeyle birlikte aile hekiminden sevk edilerek hastaneye başvuran vatandaşlar için önemli bir avantaj da getirildi. Sevkle başvuran hastaların muayene katılım payı yüzde 50 indirimli tahsil edilecek.

Öte yandan, 10 gün içinde aynı uzmanlık dalında farklı bir sağlık kuruluşuna yapılan başvurularda uygulanacak ek katılım payı 5 TL'den 30 TL'ye yükseltildi.

Aile hekimleri ve diğer birinci basamak sağlık kuruluşlarında ise muayene hizmetleri ücretsiz olmaya devam edecek.

Hollanda'da zayıflama iğnelerinin kontrolsüz kullanımı sağlık otoritelerini alarma geçirdi. Hollanda Ulusal Zehirlenme Bilgi Merkezi verilerine göre, bu ilaçlara bağlı bildirilen zehirlenme ve yan etki vakaları 2024'te 76 iken 2025'te 149'a yükseldi.

Uzmanlar, gerçek vaka sayısının bildirilmeyen olaylar nedeniyle daha yüksek olabileceğini belirtiyor. Vakaların önemli bir bölümünün reçetesiz kullanım ve internet gibi resmi olmayan kanallardan temin edilen ürünlerden kaynaklandığı ifade edilirken, bu oranının yaklaşık yüzde 40 olduğu kaydedildi.

Sağlık uzmanları, doktor gözetimi olmadan kullanılan zayıflama iğnelerinde yanlış doz uygulamasının ciddi riskler oluşturduğunu vurguladı. Yanlış kullanımın kısa vadede acil müdahale gerektiren sağlık sorunlarına, uzun vadede ise karaciğer, böbrek ve sinir sistemi üzerinde kalıcı hasarlara yol açabileceği uyarısında bulunuldu.

Yetkililer, zayıflama iğnelerinin yalnızca hekim önerisi ve sağlık kuruluşları aracılığıyla temin edilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Sağlık Bakanlığı'nın hazırladığı yeni düzenlemeyle evde sağlık hizmetlerinde kapsamlı değişiklikler hayata geçiriliyor. Yeni sistem kapsamında bakıma muhtaç ve yatalak hastalar, 7 gün 24 saat hizmet alabilecek.

İl Sağlık Müdürlüklerinde oluşturulacak merkezi başvuru sistemi sayesinde en yakın mobil ekip ihtiyaç halinde hastalara hızlı şekilde ulaşacak. Hastaların tansiyon, şeker gibi sağlık verileri dijital sistemlerle uzaktan takip edilirken, gerekli durumlarda sağlık ekipleri evde müdahalede bulunacak.

Düzenleme ile kronik hastaların ilaç ve medikal malzeme raporları da belirli şartlar altında evlerinde yenilenebilecek. Ayrıca evde palyatif bakım hizmetleri yaygınlaştırılacak, hasta yakınlarına psikolojik destek sağlanacak ve ihtiyaç durumuna göre fizyoterapist, diyetisyen ile sosyal hizmet uzmanları da sağlık ekiplerinde görev alacak.

Bakan Memişoğlu, yeni düzenlemeyle tütün ürünlerinin görünürlüğünün azaltılacağını belirterek, kapalı ve açık alan ayrımının daha net şekilde tanımlanacağını ifade etti. Amaçlarının sigara kullanımını azaltmak ve toplum sağlığını korumak olduğunu vurgulayan Memişoğlu, "Sigara ve tütünün görünür olmasını istemiyoruz." dedi.

18 yaş altına sigara satışına yönelik denetimlerin de güçlendirileceğini belirten Memişoğlu, bu konuda yeni maddelerin taslağa ekleneceğini söyledi. Türkiye'de 2025 yılında yaklaşık 8 milyar paket sigara satıldığına dikkat çeken Bakan, sigaranın neden olduğu sağlık sorunlarına karşı daha etkili mücadele yürütüleceğini ifade etti.

Öte yandan Memişoğlu, Merkezi Hekim Randevu Sistemi'nde (MHRS) randevu bekleyen kişi sayısının yaklaşık 250 bine düştüğünü belirterek, randevu sorununun büyük ölçüde çözüldüğünü söyledi. Vatandaşlara ilk olarak aile hekimlerine başvurmaları çağrısında bulunan Bakan, sağlık alanındaki doktor ve hemşire ihtiyacını gidermeye yönelik çalışmaların da sürdüğünü kaydetti.

1. Susuz kalmayın: Gebelikte, özellikle sıcak havalarda yeterli sıvı tüketimine dikkat edilmeli. Vücudun susuz kalması rahimde kasılmaları tetikleyerek erken doğum sancılarına ve erken doğuma neden olabilir. Bu nedenle anne adayları günde en az 2,5-3 litre su içmeli. Sıvı alırken de dikkatli olunmalı; kafein içeren çay ve kahve, sık idrara çıkmaya bağlı olarak sıvı kaybını artırabileceği için sınırlandırılmalı.
2. Sıcaktan kaçının: Hamileler mümkün olduğunca 11.00-15.00 saatleri arasında dışarı çıkmamalı, gölge ve serin alanları tercih etmeli. Doğrudan güneş altında kalınmamalı çünkü bu durum vücudun sıvı kaybını artırabilir. Sıcak havalarda klimalı ortamlar tercih edilmeli ancak ortamın aşırı soğuk olmamasına dikkat edilmeli. Ani ısı değişikliklerinden kaçınılmalı.
3. Yolculuklarda hareket etmeyi unutmayın: Hamileler, doktorlarının uygun görmesi halinde sağlık raporuyla 26. haftadan 34. haftaya kadar uçak yolculuğu yapabilir. Ancak ulaşım aracı ne olursa olsun yolculuk sırasında her saat başı 5-10 dakika hareket edilmeli ve uzun süre aynı pozisyonda kalınmamalı. Uçak yolculuklarında da düzenli olarak ayağa kalkıp yürünmeli. Bu kurallara uyulduğu sürece yolculuk süresine ilişkin özel bir kısıtlama bulunmaz.
4. Şişliklere karşı önlem alın: Hamileliğin son üç ayında her üç gebeden birinde, özellikle el ve ayaklarda şişlik görülebilir. Sıcak hava, yüksek nem ve uzun süre ayakta kalmak bu şikayetleri artırabilir. Bu nedenle gün içinde fırsat buldukça dinlenilmeli, ayaklar yüksekte tutulmalı ve mümkünse ayak ile bacaklara masaj yapılmalı. Ayak banyolarından yararlanılabilir. Ayrıca yüzük ve bilezik gibi aksesuarlar, el ve parmaklarda şişlik oluşmadan önce çıkarılmalı.
5. Beslenmenize dikkat edin: Yaz aylarında hafif ve kolay sindirilebilen besinler tercih edilmeli. Gaz yapan ve sindirimi zor gıdalardan uzak durulmalı. Öğünler az miktarda ancak daha sık aralıklarla tüketilmeli. Ayrıca yemek sonrasında hemen sıcak havaya çıkılmamalı.
6. Serin kalmaya özen gösterin: Sıcak havaların etkisini azaltmak için gün içinde serin duş alınmalı. İmkân varsa havuzda ya da denizde vakit geçirilmeli ve yüzülmeli. Deniz bulunan bölgelerde havuz yerine deniz tercih edilmeli. Her gün 15-20 dakikalık yüzme seansları yapılabilir. Deniz veya havuz sonrası ise ıslak kıyafetler bekletilmeden kuru olanlarla değiştirilmeli.
7. Egzersizi hafif tempoda sürdürün: Terlemeye bağlı aşırı sıvı kaybı oluşabileceği için hamilelikte yoğun egzersizlerden kaçınılmalı. Bunun yerine yoga, pilates ve t’ai chi gibi hafif aktiviteler ya da suda yapılan egzersizler tercih edilmeli. Egzersiz sonrasında kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konabilmesi için yeterli sıvı tüketilmeli.
8. Cilt sağlığınızı koruyun: Hamilelikte artan melatonin hormonunun etkisiyle ciltte lekelenme ve bronzlaşma eğilimi artabilir. Bu nedenle güneşe çıkmadan yaklaşık 20 dakika önce uygun UVB koruması sağlayan bir güneş kremi kullanılmalı. Günümüzde gebelik dönemine özel geliştirilen güneş kremleri de tercih edilebilir.
9. Doğru kıyafetler tercih edin: Sıcak havalarda açık renkli kıyafetler tercih edilmeli. Pamuk ve keten gibi doğal kumaşlardan üretilen bol ve rahat giysiler kullanılmalı. Bu sayede hem terleme azaltılabilir hem de hareket özgürlüğü sağlanabilir.
10. Ayakkabı seçimine dikkat edin: Ayakların hava almasını sağlayan rahat ayakkabılar tercih edilmeli. Bu sayede hem şişlik kaynaklı rahatsızlıkların önüne geçilebilir hem de düşme riskinin azaltılmasına katkı sağlanabilir. Ek olarak bel sağlığını desteklemek için çok hafif topuklu ayakkabılar kullanılabilir.
11. Tatil planınızı doğru yapın: Hamileler yaz aylarında tatil planlarında aşırı sıcak olmayan bölgeleri tercih etmeli. Tatil sırasında doğrudan güneş altında uzun süre kalınmamalı, serin ve gölge alanlarda vakit geçirilmeli.

Yeni sistemle birlikte uzun süreli tedavi gerektiren palyatif bakım hastalarının tedavi süreçlerinin kesintisiz ve güvenli şekilde sürdürülmesi amaçlanıyor. Yatış gerektirmeyen hastalara yara ve yanık bakımı, sonda uygulamaları, tetkiklerin alınması, ilaç ve tıbbi malzeme raporlarının yenilenmesi gibi birçok hizmet ev ortamında sunulabilecek.

Düzenleme, sağlık kuruluşlarında planlanan ve ilk uygulaması yapılan bazı tıbbi işlemlerin uygun görülmesi halinde evde sağlık ekipleri tarafından sürdürülmesine de imkân tanıyor. Böylece kronik hastalıkları bulunan bireylerin tedavi süreçlerinin kendi yaşam alanlarında devam ettirilmesi hedefleniyor.

Yönetmelikle birlikte evde sağlık hizmetlerine başvuru süreçleri de kolaylaştırıldı. Vatandaşlar, Evde Sağlık Hizmetleri İletişim Merkezi (ESHİM) üzerinden ve Bakanlığın belirlediği diğer iletişim kanalları aracılığıyla hizmet talebinde bulunabilecek.

Ayrıca sağlık tesislerinde oluşturulacak koordinasyon birimleri sayesinde palyatif bakım ve evde sağlık hizmetleri daha etkin şekilde planlanacak. Evde Sağlık Yönetim Sistemi, Aile Hekimliği Bilgi Sistemi ve hastane bilgi sistemleri arasında kurulacak entegrasyonla hasta takip süreçlerinin dijital ortamda daha hızlı ve verimli yürütülmesi sağlanacak.

Sağlık Bakanlığı, yeni düzenleme ile bakım sürekliliğini artırmayı, sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmayı ve sürdürülebilir bir sağlık hizmet modeli oluşturmayı amaçlıyor.

Sağlık Bakanlığı'nın 2026 yılı Haziran dönemi isteğe bağlı iller arası yer değiştirme kurası kapsamında başvurular alınmaya devam ediyor. Kadrolu sağlık personeli tercih işlemlerini EKİP sistemi üzerinden gerçekleştirebiliyor.

Başvuru Takvimi

• Başvuru başlangıcı: Haziran 2026
• Başvuru bitişi: 22 Haziran 2026 Pazartesi, saat 18.00
• Kura tarihi: 17 Temmuz 2026

Başvuruların tamamlanmasının ardından Bakanlık tarafından evrak kontrolü, hizmet süresi değerlendirmesi ve gerekli incelemeler yapılacak. Sürecin tamamlanmasının ardından yer değiştirme kurası 17 Temmuz'da gerçekleştirilecek ve sonuçlar Bakanlığın ilgili sistemleri üzerinden ilan edilecek.

Öne çıkan bilgi: İller arası tayin için tercih başvuruları 22 Haziran saat 18.00'e kadar devam ederken, kura çekimi 17 Temmuz 2026 tarihinde yapılacak.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, hantavirüs vakalarına ilişkin son durumu paylaştı. Ghebreyesus, yaklaşık 3 haftadır yeni vaka bildirilmediğini ve virüse ilişkin durumun istikrarlı seyrettiğini açıkladı.

DSÖ verilerine göre, Hollanda bandıralı MV Hondius yolcu gemisinde tespit edilen vakalarla birlikte toplam vaka sayısı 13 olarak kaldı. Virüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısının ise 3 olduğu, bir aydan uzun süredir yeni can kaybının yaşanmadığı bildirildi.

Kemirgenlerden insanlara bulaşabilen hantavirüs; ateş, yorgunluk ve kas ağrıları gibi belirtilerle ortaya çıkarken, ağır vakalarda solunum yetmezliği, iç kanama ve böbrek yetmezliğine neden olabiliyor. DSÖ, virüsle ilgili gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdürüyor.

Kalp ve damar hastalıkları, Türkiye’de ve dünyada en yaygın sağlık sorunları arasında yer almaya devam ederken, uzmanlar sağlıklı yaşamın temel unsurları arasında dengeli beslenmenin önemli bir yer tuttuğunu vurguluyor. Düzenli fiziksel aktivite, kaliteli uyku ve sigaradan uzak durmanın yanı sıra doğru yağ tercihlerinin de kalp sağlığını desteklediği belirtiliyor.

Beslenme bilimi alanında son yıllarda yapılan çalışmalar, yağlara yönelik geleneksel bakış açısının değişmesine katkı sağladı. Uzmanlara göre yağlar artık yalnızca doymuş veya doymamış yağ içeriklerine göre değil, yağ asidi profilleri, kullanım alanları ve genel beslenme düzenindeki yerleriyle birlikte değerlendiriliyor.

İstanbul Arel Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ceren Türkcan, yağların sağlık üzerindeki etkilerinin tek bir ölçüt üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, “Kalp sağlığını korumak için tek bir besini suçlamak ya da mucizevi görmek doğru değildir. Yağların etkileri, bireyin genel beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzıyla birlikte ele alınmalıdır.” ifadelerini kullandı.

Farklı yağ türlerinin kendilerine özgü özelliklere sahip olduğunu kaydeden uzmanlar, zeytinyağı, ayçiçek yağı, fındık yağı, keten tohumu yağı ve palm yağının bilimsel araştırmalarda farklı yönleriyle incelendiğini belirtiyor. Özellikle yüksek sıcaklıklarda kullanılan yağlarda oksidatif stabilitenin önemli bir kriter olduğu vurgulanıyor.

Doç. Dr. Türkcan, kalp-damar sağlığının yalnızca kolesterol düzeyleriyle açıklanamayacağını belirterek, sağlıklı yaşamın birçok faktörün birleşimiyle mümkün olduğunu söyledi. Türkcan, “Genel beslenme modeli, fiziksel aktivite, uyku düzeni ve metabolik denge birlikte değerlendirilmelidir. Yağlar konusunda önemli olan, doğru yağı doğru amaçla ve uygun koşullarda kullanmaktır.” değerlendirmesinde bulundu.

Uzmanlar, kalp sağlığını korumak için tek bir besine odaklanmak yerine dengeli ve çeşitli bir beslenme modelinin benimsenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Program kapsamında ayrıca sağlık personeli tarafından tansiyon ve kan şekeri ölçümleri gerçekleştirildi. Bu sayede vatandaşların temel sağlık göstergelerini takip etmelerine destek sağlandı.

Koruyucu Sağlık Hizmetleri Kapsamında Farkındalık

Koruyucu sağlık hizmetleri çerçevesinde yürütülen çalışma ile vatandaşların sağlık durumları hakkında farkındalık kazanmaları ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının teşvik edilmesi amaçlandı.

Büyükşehir Belediyesi, toplum sağlığının korunması ve sağlık bilincinin artırılmasına yönelik çalışmalarını il genelinde sürdürmeye devam ediyor.

Vatandaşlardan Başkan Öntürk’e Teşekkür

Vatandaşlar, sunulan sağlık hizmetlerinden duydukları memnuniyeti dile getirerek HBB Başkanı Mehmet Öntürk’e teşekkür etti.

Batıgöz Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Fikret İşbilir, ergenlik döneminde görülen öfke, huzursuzluk ve dikkat dağınıklığının yalnızca hormonal değişimlerle açıklanamayacağını, beslenme alışkanlıklarının da bu süreçte önemli rol oynadığını belirtti.

Uzman Dr. İşbilir, özellikle kahvaltı yapmadan güne başlayan veya gün içinde yoğun şekilde şekerli gıdalar tüketen gençlerde enerji seviyesinin hızlı yükselip düştüğünü, bunun da yorgunluk, huzursuzluk ve dikkat eksikliği gibi sorunlara yol açabileceğini ifade etti.

Ailelerin tamamen yasaklayıcı bir tutum yerine sağlıklı alternatifler sunmasının daha etkili olduğunu vurgulayan İşbilir, evde hazırlanan sağlıklı yiyeceklerin gençlerin beslenme alışkanlıklarını olumlu yönde destekleyebileceğini söyledi.

Sınav dönemlerinde dengeli beslenmenin daha da önem kazandığını belirten İşbilir, ceviz, yumurta sarısı ve çiğ kuruyemişler gibi besinlerin zihinsel performansın korunmasına katkı sağlayabileceğini kaydetti.

Enerji içecekleri ve yüksek kafein içeren içeceklerin uyku düzenini bozduğuna dikkat çeken İşbilir, yetersiz uykunun da gençlerde sinirlilik, yorgunluk ve odaklanma sorunlarını artırabileceğini dile getirdi.

Uzmanlar, ergenlik döneminde gençlerin yalnızca akademik başarılarına değil; uyku düzeni, fiziksel aktivite, sosyal yaşam ve beslenme alışkanlıklarına da bütüncül bir yaklaşımla destek verilmesi gerektiğini vurguluyor.

Günümüzde birçok çift, ilişkilerinde yeterince sevilmediğini, önemsenmediğini veya değer görmediğini düşünerek çeşitli sorunlar yaşayabiliyor. Uzmanlara göre bu durumun temelinde, tarafların birbirlerinden beklentilerinin giderek artması ve karşılıklı olarak ilk adımı karşı taraftan beklemesi yatıyor.

Çift Terapisti Psk. Dr. Sevilay Abudaram, ilişkilerde değer görme ihtiyacının hem kadınlar hem de erkekler için temel bir gereksinim olduğunu ifade ederek, ilişkinin ilk dönemlerinde yoğun hissedilen bu duygunun zamanla azalmasının sık karşılaşılan bir durum olduğunu söyledi.

Abudaram, çiftlerin çoğu zaman “Önce bana değer versin, sonra ben de ona değer vereyim” yaklaşımıyla hareket ettiğini belirterek, bu durumun ilişkilerde görünmez bir mücadeleye yol açtığını vurguladı. Tarafların sürekli anlaşılmayı ve önemsenmeyi beklediğini ancak partnerini değerli hissettirme konusunda yeterince adım atmadığını ifade eden uzman isim, bunun da her iki tarafın da değersizlik hissi yaşamasına neden olduğunu kaydetti.

İlişkilerde yaşanan değersizlik hissinin yalnızca partner davranışlarından kaynaklanmadığını dile getiren Abudaram, bireyin kendi öz değer algısının da büyük önem taşıdığını söyledi. Kişinin önce kendisiyle kurduğu ilişkiyi güçlendirmesi gerektiğini belirten Abudaram, öz değer duygusu gelişen bireylerin ihtiyaçlarını daha sağlıklı ifade edebildiğini ve ilişkilerinde daha dengeli bir iletişim kurabildiğini aktardı.

Sağlıklı ilişkilerin karşılıklı anlayış ve sorumluluk üzerine kurulduğunu vurgulayan Abudaram, “Değer görmek kadar değerli hissettirmek de ilişkinin ortak sorumluluğudur. Çiftler bu dengeyi kurabildiklerinde hem bireysel ihtiyaçlarını karşılayabilir hem de ilişkilerini daha sağlam bir zeminde sürdürebilirler” dedi.

Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavına saatler kala uzmanlar, öğrencilerin beslenmelerine dikkat etmeleri gerektiğini belirtti. Özellikle yurt genelinde etkisini sürdüren sıcak hava nedeniyle gıda kaynaklı sağlık sorunlarının artabileceğine dikkat çekildi.

Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Senem Azizzade, sıcak havalarda yeterli su tüketiminin önemine vurgu yaparak, dışarıda uzun süre beklemiş gıdaların tüketilmemesi gerektiğini söyledi. Azizzade, tavuk, et, süt ve yumurta içeren ürünlerin yüksek sıcaklıklarda daha hızlı bozulduğunu ve bunun mide-bağırsak rahatsızlıklarına yol açabileceğini ifade etti.

Uzmanlar; açıkta satılan et ve tavuk ürünleri, mayonezli ve kremalı yiyecekler, hijyen koşulları belirsiz gıdalar, kızartmalar ve aşırı şekerli atıştırmalıklardan uzak durulmasını öneriyor. Ayrıca sınav öncesinde daha önce tüketilmemiş besinlerin denenmemesi gerektiği belirtiliyor.

Sağlıklı bir sınav dönemi için düzenli ve dengeli beslenmenin önemine dikkat çeken Azizzade, öğrencilerin yeterli protein alması, bol su tüketmesi ve sınav sabahı mutlaka kahvaltı yapması gerektiğini vurguladı. Uzmanlar, doğru beslenme ve uyku düzeninin öğrencilerin dikkat, enerji ve odaklanma seviyelerini artıracağını belirtiyor.

Eren, gün içinde yeterli protein, lif ve su tüketiminin enerji seviyesini artırdığını, odaklanmayı desteklediğini ve kilo kontrolüne yardımcı olduğunu vurguladı. Uzun süre aç kalmanın ise tatlı isteğini artırarak porsiyon kontrolünü zorlaştırdığına dikkat çekti.

Yoğurt, kefir, taze meyve, çiğ kuruyemiş ve tam tahıllı sandviç gibi pratik ara öğünlerin gün içinde enerji düşüşlerini önlediğini ifade eden Eren, özellikle yoğun çalışanların beslenme planlarını önceden hazırlamalarının önemine değindi.

Uzmanlar, sağlıklı beslenme için şekerli atıştırmalıklar yerine protein ve lif açısından zengin seçeneklerin tercih edilmesini, kahve tüketiminde ölçülü olunmasını ve günlük su tüketiminin ihmal edilmemesini öneriyor. Ayrıca iş yemeklerinde porsiyon kontrolüne dikkat edilmesi, kızartmalar yerine ızgara veya fırında pişirilen yemeklerin seçilmesi ve alışveriş sırasında ürün içeriklerinin mutlaka incelenmesi gerektiği belirtiliyor.

Derya Eren, hafta sonlarında yapılacak kısa hazırlıklarla sağlıklı besinlerin hazır bulundurulmasının, yoğun günlerde sağlıksız seçimlerin önüne geçebileceğini sözlerine ekledi.

Türkiye'nin UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'nda "Edebiyat Şehri" unvanına sahip ilk ve tek şehri olan Kahramanmaraş, 19 Haziran 2026 tarihinde İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilecek uluslararası tanıtım programıyla kültür, sanat ve medya dünyasının temsilcileriyle buluşacak.

Programda, Kahramanmaraş'ın UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na kabul süreci, şehrin kültürel kalkınma vizyonu, edebiyat turizmi potansiyeli ve uluslararası hedefleri kapsamlı şekilde ele alınacak. Toplantıya Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel'in katılması bekleniyor.

Necip Fazıl Kısakürek, Cahit Zarifoğlu, Nuri Pakdil ve Rasim Özdenören gibi Türk edebiyatının önemli isimlerini yetiştiren Kahramanmaraş, sahip olduğu güçlü edebiyat geleneğiyle UNESCO tarafından "Edebiyat Şehri" olarak tescillendi. Bu unvanla birlikte şehrin kültürel mirasının uluslararası alanda daha görünür hale gelmesi hedefleniyor.

Toplantıda UNESCO Edebiyat Şehri unvanının Kahramanmaraş'a sağlayacağı kültürel, sosyal ve ekonomik katkılar değerlendirilirken, dünya edebiyat şehirleriyle kurulacak iş birlikleri ve yeni projeler hakkında da bilgi verilecek.

Programın önemli gündem maddelerinden biri de edebiyat turizmi olacak. Şehrin yetiştirdiği yazar ve şairler etrafında oluşturulacak kültür rotaları, edebiyat etkinlikleri ve yaratıcı endüstrilere yönelik çalışmaların turizme sağlayacağı katkılar ele alınacak.

Kahramanmaraş'ın edebi mirasının dünyaya anlatılacağı toplantıda, kültürel hafızanın korunması, edebiyatın toplumları birleştiren gücü ve bu mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik projeler de paylaşılacak. Programın, Kahramanmaraş'ın dünya edebiyat şehirleri arasındaki konumunu güçlendirmesi ve Türkiye'nin kültürel tanıtımına katkı sunması hedefleniyor.

Nature Microbiology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, deniz ürünlerinde görülebilen CMNV (Gizli Ölüm Nodavirüsü) adlı virüsün insanlarda göz enfeksiyonlarına neden olabileceğini ortaya koydu. Araştırmada, virüs ile gözün ön bölümünü etkileyen ve tedavi edilmediğinde görme kaybına yol açabilen bazı göz hastalıkları arasındaki olası bağlantı değerlendirildi.

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Batıgöz Sağlık Grubu Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Uğur Ünsal, toplumun panik yapmasını gerektirecek bir durum olmadığını ancak bilinçli hareket edilmesinin büyük önem taşıdığını söyledi.

Doç. Dr. Ünsal, virüsün en yaygın bulaşma yollarının çiğ veya az pişmiş deniz ürünlerinin tüketilmesi ve bu ürünlerin eldivensiz temizlenmesi olduğunu belirtti. Özellikle karides ve kabuklu deniz canlılarının hazırlanması sırasında meydana gelebilecek küçük yaralanmaların virüsün vücuda girişine zemin hazırlayabileceğini ifade etti.

Göz sağlığını korumak için deniz ürünlerinin yeterli ısıda pişirilmesi gerektiğini vurgulayan Ünsal, çiğ deniz ürünleriyle temas sırasında koruyucu eldiven kullanılmasını tavsiye etti. Ayrıca deniz ürünü tüketimi veya temizliği sonrasında gözde kızarıklık, ağrı, bulanık görme ve ışığa hassasiyet gibi belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurulması gerektiğini söyledi.

Uzmanlar, erken teşhis ve doğru tedavi ile göz içi iltihaplanma ve göz tansiyonu gibi sorunların kontrol altına alınabildiğini belirterek, mutfak hijyeni ve güvenli gıda tüketiminin göz sağlığının korunmasında önemli rol oynadığını ifade etti.

Diş sağlığındaki problemlerin de bireyin psikolojisini etkileyebildiğini ifade eden Tarhan, kronik diş ağrıları, ağız kokusu ve estetik sorunların özgüven kaybına ve sosyal izolasyona neden olabileceğini belirtti. Özellikle çocuklarda diş problemlerinin akran zorbalığını tetikleyerek erken yaşlarda özgüven eksikliği oluşturabileceğini vurguladı.

Dijital çağın estetik baskısının gençler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını dile getiren Tarhan, sosyal medyanın mükemmel görünme algısını güçlendirdiğini ve bunun da görünüm kaygılarını artırdığını söyledi. Küçük estetik kusurların bile bazı gençlerde depresyon ve sosyal çekilmeye yol açabildiğine dikkat çekti.

Tedavi sürecinde hasta ile hekim arasındaki güven ilişkisinin büyük önem taşıdığını ifade eden Tarhan, modern tıpta tedavi başarısının önemli bir bölümünün hasta-hekim iş birliğine dayandığını kaydetti. Hekimlerin yalnızca teknik bilgiyle değil, hastaların psikolojik durumlarını da anlayabilecek bir yaklaşımla hareket etmeleri gerektiğini belirtti.

Diş hekimi korkusunun azaltılmasında sanal gerçeklik (VR), hipnoz ve genel anestezi gibi yöntemlerin etkili şekilde kullanıldığını aktaran Tarhan, özellikle çocuklar ve özel gereksinimli bireylerde bu uygulamaların tedavi sürecini kolaylaştırdığını söyledi.

Stresin diş sıkma gibi davranışlara yol açtığını da vurgulayan Tarhan, kronik stresin dişlerde aşınma ve diş eti problemlerine neden olabileceğini belirtti. Bu tür durumlarda yalnızca ağız içi aparatlar kullanmanın yeterli olmadığını ifade eden Tarhan, altta yatan stres ve depresyon gibi psikolojik nedenlerin de tedavi edilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.